دیپلوی و هاست چیست به زبان ساده؟ localhost، Vercel، دامنه و DNS
۳۰ آبان ۱۴۰۵ · ۱۸:۱۹ دقیقه
فصلهای ویدیو
دربارهی این ویدیو
لینک localhost رو برای دوستتون فرستادین و باز نشد؟ اپ روی اینترنت خالیه؟ دامنه برای یکی باز میشه و برای بقیه نه؟ هر سه تا از یه جا میان.توی این ویدیو deploy، هاست، Vercel، دامنه و DNS رو یاد میگیرین، یه اپ رو واقعا میبریم روی اینترنت، و آخرش یه عیبیابی دوسؤالی.
دیپلوی و هاست چیست به زبان ساده؟ اگه با Claude Code، Codex یا Antigravity اپ میسازین، ایجنت میتونه دستور deploy رو براتون اجرا کنه؛ این آموزش قدم به قدم نشون میده پشت اون دستور چی میگذره: localhost چیست و چرا لینکش برای بقیه باز نمیشه (127.0.0.1)؛ deploy چیست، سرور و هاست چیان و فرق سایت استاتیک با اپی که backend داره؛ Vercel و Netlify، و قانون پلن رایگان Vercel (Hobby) که تا دسامبر ۲۰۲۶ فقط برای استفادهٔ شخصی و غیرتجاریه؛ Preview و Production و Instant Rollback؛ فایل .env و کلید API موقع deploy کجا میرن و Environment Variables چیه؛ خطای «روی کامپیوتر من کار میکرد» و Failed to fetch؛ دامنه چیست و چرا اجارهایه؛ DNS چیست، آدرس IP، name server و رکوردهای A، CNAME و MX؛ TTL و اینکه چرا تغییر DNS طول میکشه؛ HTTPS و گواهی خودکار با Let's Encrypt؛ و آخرش عیبیابی دوسؤالی با nslookup و curl. هر چیزی که توی ویدیو با برچسب «تستشده» میبینین واقعا اجرا شد: اپ لیست کارها با یه دستور و بیحساب توی کمتر از ۱۰ ثانیه روی Netlify رفت، Vercel سایت رو چند ثانیهای به نسخهٔ قبل برگردوند ولی دو نسخه عقبتر رو فقط با پلن Pro قبول کرد، Vercel فایل .env رو هم گرفت ولی روی سایت نشونش نداد، و TTL یه جواب DNS جلوی چشممون از ۳۰۰ به ۲۸۵ ثانیه رسید.
این ویدیو قسمت نهم سری «آموزشهای پایه برای وایبکدینگ» هستش، بعد از وایبکدینگ چیه، Git، ترمینال، API، وباپ، HTTP، JSON، دیتابیس و پکیجها.
قسمت قبل، پکیجها (آشپزخونهٔ رستوران و جعبههای آمادهش): https://youtu.be/UHkgwwqB-28قسمت ترمینال (localhost و پورت): https://youtu.be/Ysf3lvChUV4قسمت HTTP (کارت شناسایی سایت و کدهای وضعیت): https://youtu.be/h4cAG1vg8Hgقسمت دیتابیس (SQLite و Supabase): https://youtu.be/TNsyuu9sLYIپلیلیست آموزشهای پایه برای وایبکدینگ: https://www.youtube.com/playlist?list=PLSLBX8B5NOcI
سؤالی دارین؟ همین الان توی کامنتها بپرسین.اگه این ویدیو به کارتون اومد لایک کنین، کانال رو سابسکرایب کنین و برای دوستاتون هم بفرستین که اونا هم یاد بگیرن.
Mr MP | هوش مصنوعی و کسبوکارhttps://mrmp.pro
اعتبار لوگوها:Vercel, the Vercel design, Next.js and related marks, designs and logos are trademarks or registered trademarks of Vercel, Inc. or its affiliates in the US and other countries.Netlify and the Netlify logo are trademarks of Netlify, Inc., shown only to name their product.GitHub is a trademark of GitHub, Inc. Google is a trademark of Google LLC. Supabase is a trademark of Supabase, Inc.Claude Code, Codex, Antigravity, Cloudflare, Let's Encrypt, DigiCert and Google Trust Services are trademarks of their owners, shown only to name their products.
#Vercel #DNS #وایب_کدینگ
متن کامل ویدیو
نمایش
اگه الان با بردن اپتون روی اینترنت درگیرین، فقط یه لحظه به من گوش بدین. ایجنت (Agent) میگه: «اپلیکیشن لیست کارها آمادهست؛ روی localhost، پورت سه هزار». لینک رو برای دوستتون میفرستین… و براش باز نمیشه. یا اپ رو میبرین روی اینترنت؛ روی کامپیوتر خودتون همهچی درسته، ولی برای بقیه یه صفحهٔ خالیه، با یه خطا. یا یه دامنه میخرین، وصلش میکنین، و تا چند ساعت، برای یه نفر باز میشه، برای یه نفر دیگه نه. هر سه تا از یه جا میان: راهی که اپ از کامپیوتر شما تا اینترنت میره.
تا آخر همین ویدیو بهتون قول میدم: میفهمین localhost دقیقا کجاست، و چرا دوستتون نمیبینتش؛ deploy و Host و Vercel رو میشناسین، با قانون پلن رایگانش، که برای کسبوکار خیلی مهمه؛ با هم یه اپ رو واقعا میبریم روی اینترنت؛ میفهمین دامنه و DNS چطور کار میکنن، و چرا تغییرشون طول میکشه؛ و آخر ویدیو، یه عیبیابی دوسؤالی نشونتون میدم، که وقتی سایت باز نمیشه، توی یه دقیقه بگه مشکل از کجاست. بریم که شروع کنیم!
قسمت قبل، رفتیم توی آشپزخونهٔ رستوران، و جعبههای آمادهش. تا اینجا کل این رستوران، توی خونهٔ خودتون ساخته شده؛ و فقط خودتون میتونین توش غذا بخورین. این قسمت، رستوران رو میبریم توی خیابون، و درش رو برای همه باز میکنیم. کلاد کد (Claude Code) و کدکس (Codex) دستورهاشون رو توی ترمینال (Terminal) اجرا میکنن، و ایجنت آنتیگرویتی (Antigravity: ابزار گوگل) هم دستورهاش رو توی ترمینال اجرا میکنه؛ و هر سه تا میتونن دستور deploy رو هم براتون اجرا کنن. ولی اگه ندونین پشت این دستور چی میگذره، اولین خطا که بیاد، نه میدونین مشکل از کجاست، نه میدونین از ایجنت چی بخواین.
اول ببینیم localhost اصلا کجاست. وقتی ایجنت میگه اپ روی localhost آمادهست، یعنی روی همین کامپیوتری که پشتش نشستین. قسمت ترمینال گفتیم: localhost یعنی خود کامپیوتر شما، و پورت، شمارهٔ دره. ما روی همین کامپیوتر پرسیدیم localhost کجاست. جواب: صد و بیست و هفت، صفر، صفر، یک؛ یه آدرس خاص، که همیشه به خود همون دستگاه برمیگرده. قانون اینترنت هم همینو میگه: localhost، روی هر دستگاهی، یعنی خود همون دستگاه. حالا مشکل رو میبینین؟ وقتی دوستتون لینک localhost رو باز میکنه، کامپیوتر خودش رو صدا میزنه، نه کامپیوتر شما رو.
ما امتحانش کردیم: تا وقتی سرور اپ روشن بود، صفحه باز شد. خاموشش که کردیم، همون آدرس نوشت: Could not connect؛ یعنی پشت این در هیچکس نیست. روی کامپیوتر دوستتون، همیشه همینه. توی رستوران یعنی: یه رستوران توی خونهٔ خودتون ساختین، و به دوستتون گفتین: «بیا خونه». ولی اون، میره خونهٔ خودش. پس برای اینکه همه ببینن، رستوران باید بره توی خیابون. به این کار میگن deploy: بردن اپ از کامپیوتر خودتون، روی کامپیوتری که همیشه روشنه، به اینترنت وصله، و هر کسی از هر جای دنیا میتونه صداش بزنه.
به اون کامپیوتر میگن سرور؛ مثل یه مغازه، توی یه خیابون شلوغ. و کسی که این مغازه رو بهتون اجاره میده، Host هست؛ به خود این کار هم میگن هاستینگ. شما مغازه نمیسازین؛ یه جایی رو اجاره میکنین که برق و در و نگهبانش آمادهست. یه نکتهٔ مهم: همهٔ اپها یه جور نیستن. اپلیکیشن لیست کارهای ما، توی این تست، فقط چند تا فایله: HTML، CSS، و JavaScript؛ همون سایت استاتیک که قسمت وباپ گفتیم. برای این، Host فقط باید فایلها رو به هر کسی که خواست بده. ولی اگه اپ backend داشته باشه، Host باید کد اون آشپزخونه رو هم براتون اجرا کنه؛ و اینجاست که انتخاب Host مهمتر میشه.
یکی از معروفترین هاستها برای اپهایی که با ایجنت میسازین، Vercel هست؛ همون شرکتی که Next.js رو ساخته. Vercel مثل یه پاساژ آمادهست: رستورانتون رو میارین، و خودش مغازه، آدرس، و قفل در رو جور میکنه. کنارش اسمهای دیگهای هم هست، مثل Netlify و Cloudflare؛ ایدهٔ همهشون همینه. Vercel یه پلن رایگان داره، به اسم Hobby. ولی یه شرط مهم داره، که تا دسامبر دو هزار و بیست و شش، توی قانونهاش نوشته: پلن رایگان، فقط برای استفادهٔ شخصی و غیرتجاریه. و تجاری رو هم خیلی گسترده تعریف کرده: سایتی که از بازدیدکننده پول بگیره، یه محصول یا خدمت رو تبلیغ کنه، آگهی نشون بده، یا شما برای ساختنش پول گرفته باشین.
یعنی سایت کسبوکارتون، یا سایتی که برای یه مشتری میسازین، طبق همین قانون باید روی پلن پولی باشه. برای تمرین و پروژهٔ شخصی، پلن رایگان عالیه؛ فقط قبل از اینکه ایجنت سایت مشتری رو روی پلن رایگان ببره، این رو بدونین. حالا بریم واقعا امتحانش کنیم. میخواستیم اپلیکیشن لیست کارها رو با حساب خودمون ببریم روی Vercel. ولی ثبتنام Vercel با مرورگر خودکار ما جلو نرفت، و ثبتنام Netlify هم یه تست «ربات نیستم» جلومون گذاشت. این هم واقعیت این سرویسهاست: بعضیهاشون جلوی رباتها رو میگیرن، بعضیهاشون هم شماره تلفن میخوان.
ولی Netlify یه راه بیحساب هم داره، که برای ایجنتها ساخته: یه دستور توی ترمینال. ما اجراش کردیم: کمتر از ده ثانیه، و یه آدرس واقعی روی اینترنت، با HTTPS. بازش کردیم: همون اپلیکیشن لیست کارها، با همون سه تا کار؛ و یه کار تازه هم بهش اضافه کردیم. دو تا نکته هم داشت. این آدرس بیحساب، پشت یه رمز پیشفرض بود، و فقط یه ساعت زنده میمونه، مگه اینکه با یه حساب، صاحبش بشین. و بعد از سه بار، گفت سهم روزانهش تموم شده. پس برای یه اپ واقعی، حساب خودتون لازمه؛ ولی برای اینکه ببینین deploy چقدر سادهست، همین کافی بود.
با یه حساب، هر بار که deploy میکنین، یه نسخهٔ تازه از رستوران ساخته میشه، با آدرس خودش. توی Vercel دو جور داریم. Preview، یعنی پیشنمایش؛ مثل یه شب امتحانی قبل از افتتاح، که میتونه فقط برای خودتون و تیمتون باز باشه. ما امتحانش کردیم: آدرس Preview ما، اول صفحهٔ ورود Vercel رو نشون داد. و Production، یعنی رستوران اصلی، با تابلوی اصلی. اگه پروژه به گیت هاب (GitHub) وصل باشه، هر بار که روی شاخهٔ اصلی push کنین، یه Production تازه ساخته میشه؛ و هر شاخهٔ دیگه، یه Preview.
همون branch که قسمت Git دیدیم. و یه نکتهٔ طلایی: نسخهٔ قبلی پاک نمیشه. اگه تغییر تازهٔ ایجنت سایت اصلی رو خراب کرد، Vercel یه دکمه داره به اسم Instant Rollback. طبق مستنداتش، تابلوی اصلی رو همون لحظه برمیگردونه روی نسخهٔ قبلی، بیاینکه چیزی از نو ساخته بشه؛ روی پلن رایگان، فقط تا یه نسخه عقبتر. بعدش حساب Vercel رو خودمون دستی باز کردیم، و همین رو با دستور Vercel توی ترمینال امتحان کردیم: نسخهٔ دوم رو بالا بردیم، و برگشتیم؛ چند ثانیه بعد، سایت اصلی دوباره نسخهٔ یک بود.
دو نسخه عقبتر رو قبول نکرد؛ گفت برای این کار، پلن رو به pro ارتقا بدین. حالا یه سؤال مهم: کلیدها چی میشن؟ کلید ایپیآی (API: راه وصل شدن برنامهها) که قسمت ایپیآی دیدیم، معمولا توی یه فایل به اسم .env روی کامپیوترتونه. موقع deploy، اون فایل کجا میره؟ ما امتحانش کردیم. کنار اپلیکیشن لیست کارها، یه .env گذاشتیم، با یه کلید ساختگی، و deploy کردیم. Netlify این فایل رو نفرستاد: شیش تا فایل رفت، همون شیش تای قبلی؛ و آدرس اون فایل روی اینترنت، چهارصد و چهار داد. ولی به این تکیه نکنین.
فهرست فایلهایی که دستور Vercel توی ترمینال خودش کنار میذاره، .env dot local رو داره، نه خود .env رو. ما امتحانش کردیم: Vercel فایل .env رو هم گرفت؛ فقط روی آدرس سایت نشونش نداد. و گیت هاب هم هر چی commit کنین، نگه میداره. پس کلید هیچوقت توی پوشهای که بالا میره نمیشینه. جاش توی تنظیمات خود هاسته، توی بخشی به اسم Environment Variables؛ مثل رمز گاوصندوق مغازه، که هیچوقت روی منو نوشته نمیشه. و ما امتحانش کردیم: کلید رو اونجا گذاشتیم، و سایت روشن هنوز نداشتش؛ با deploy بعدی اومد.
پس بعد از اضافه کردن کلید، یه بار دیگه deploy کنین. قسمت بعد، سراغ امنیت میریم، و کلیدها رو کامل باز میکنیم. حالا رایجترین جمله بعد از deploy: «روی کامپیوتر من کار میکرد». اپ بالا میاد، ولی خالیه. یکی از دلیلهای رایجش این شکلیه: یه جای کد، هنوز localhost نوشته شده؛ مثلا «کارها رو از localhost، پورت سه هزار و نه، بگیر». ما یه صفحه دقیقا همینطوری ساختیم. روی کامپیوتر خودمون، با سرور روشن: سه تا کار اومد. بعد سرور رو خاموش کردیم؛ یعنی همون وضعی که روی کامپیوتر هر کس دیگهای هست.
صفحه نوشت: Failed to fetch. چون localhost، برای هر بازدیدکننده، کامپیوتر خود اونه. مثل اینه که روی منوی رستوران نوشته باشین: «غذا رو از یخچال خونهتون بردارین». دیتابیس (Database) هم همین داستان رو داره. اگه دیتابیس اپ یه فایل SQLite روی لپتاپتون باشه، که قسمت دیتابیس گفتیم برای localhost راحته، اپ روی اینترنت بهش دسترسی نداره. اپی که باید چیزی یادش بمونه، دیتابیسش هم باید روی اینترنت باشه؛ مثل Supabase. پس بعد از هر deploy، از ایجنت بخواین: «توی کل پروژه بگرد، و هر جا localhost یا یه آدرس از کامپیوتر من مونده، پیدا کن».
تا اینجا آدرس اپ ما یه اسم عجیب و طولانی بود، که اسم Host تهش بود. این یه آدرس رایگانه، که Host بهتون قرض میده. ولی رستوران واقعی، یه اسم واقعی میخواد؛ یه تابلوی سردر. به این اسم میگن دامنه؛ مثل mrmp.pro. یه تیکهش اسمه، و یه تیکهش پسوند، مثل .com یا .pro. یه نکته که خیلیها نمیدونن: دامنه رو نمیخرین؛ اجارهش میکنین. معمولا بین یک تا ده سال، و بعدش باید تمدیدش کنین. ما رکورد ثبت یه دامنهٔ معروف رو نگاه کردیم: google.com، ثبتشده توی سال هزار و نهصد و نود و هفت، و اجارهش تا سال دو هزار و بیست و هشت پرداخت شده.
اگه تمدید نشه، ممکنه از دستتون بره؛ و طبق نهادی که دامنههای دنیا رو هماهنگ میکنه، حتی اون نهاد هم نمیتونه برش گردونه. پس دامنهٔ کسبوکارتون رو با حساب خودتون بگیرین، نه با حساب کسی که براتون سایت ساخته؛ و تمدید خودکارش رو روشن کنین. حالا مشتری اسم رستوران رو میدونه؛ ولی کامپیوترها با اسم کار نمیکنن، با شماره کار میکنن. هر سرور یه شماره داره، به اسم آدرس IP؛ مثل پلاک مغازه. پس یه چیزی باید اسم رو به پلاک تبدیل کنه. این کار DNS هست: دفترچهٔ آدرس شهر.
شما اسم رو میگین، و اون پلاک رو بهتون میده. ما این رو هم پرسیدیم، با یه دستور به اسم nslookup. اسم اپ ما روی Netlify: چهار تا شماره برگشت؛ دو تا کوتاه و دو تا بلند، برای دو نسخه از آدرسهای اینترنت. اسم mrmp.pro هم همینطور: چهار تا شماره. و یه اسم که هیچکس ثبتش نکرده بود: جواب، Non-existent domain؛ یعنی توی دفترچه، چنین اسمی نیست. این دفترچه هم یه جا نیست. هر دامنه یه دفتر مخصوص داره، به اسم name server، که اصل آدرسهاش اونجاست؛ بقیهٔ دنیا از اونجا میپرسن، و جوابش رو یه مدت پیش خودشون نگه میدارن.
هر خط توی این دفترچه، یه رکورده؛ و سه تاش رو بشناسین. A record: اسم به پلاک؛ یعنی این اسم، این IP. CNAME: اسم به یه اسم دیگه؛ یعنی «این همون اونه، برو از اون بپرس». و MX: اینکه ایمیلهای این دامنه کجا برن. برای وصل کردن دامنه به Vercel، طبق مستنداتش، دامنهٔ اصلی یه A record میخواد، و یه زیردامنه، مثل www، یه CNAME. مقدار دقیقش رو خود Vercel توی صفحهٔ پروژه نشونتون میده، و برای هر پروژه فرق میکنه. این رو ما تست نکردیم، چون دامنه نخریدیم. و یه هشدار مهم برای کسبوکارها: اگه ایجنت یا هر کس دیگهای گفت name server رو عوض کن، اول همهٔ رکوردهای قبلی رو کپی کنین، مخصوصا MX.
مستندات Vercel هم همینو میگه؛ چون وگرنه ممکنه ایمیل شرکتتون دیگه نرسه.
حالا چرا وقتی یه رکورد رو عوض میکنین، برای یه نفر زود عوض میشه، و برای یه نفر دیگه دیر؟ چون هر جوابی که از دفترچه میاد، یه تاریخ انقضا داره، به اسم TTL: چند ثانیه میشه این جواب رو نگه داشت، قبل از اینکه دوباره پرسید. ما اسم mrmp.pro رو سه بار، با پونزده ثانیه فاصله، از یه DNS عمومی پرسیدیم. جواب اول و دوم گفت سیصد ثانیه. جواب سوم از حافظه اومد، و گفت دویست و هشتاد و پنج. یعنی اگه همون لحظه رکورد رو عوض میکردیم، این سرور تا دویست و هشتاد و پنج ثانیهٔ دیگه، هنوز همون جواب قدیمی رو میداد.
کامپیوتر شما، مودمتون، و سرورهای اینترنتتون، هر کدوم یه کپی دارن، با زمان خودش. پس اگه دامنه رو وصل کردین و برای یه نفر باز نشد، اول صبر کنین؛ و از ایجنت بخواین با nslookup ببینه الان چی برمیگرده. و قفل در: HTTPS. قسمت HTTP گفتیم سایت یه کارت شناسایی داره، به اسم گواهی. سؤال اینه: این کارت رو چه کسی میگیره؟ خبر خوب: خود Host. Vercel طبق مستنداتش، برای هر دامنهای که بهش وصل کنین، خودش از Let's Encrypt گواهی میگیره، و دو تا چهار هفته قبل از تموم شدنش، خودش تمدیدش میکنه.
ما گواهیها رو هم نگاه کردیم. اپ ما روی Netlify: معتبر، و سیصد و نود و هفت روز اعتبار. یه اپ روی Vercel: نود روز. mrmp.pro: اون هم نود روز. و اگه کسی آدرس رو با HTTP ساده باز کنه؟ امتحان کردیم: هر دو Host، خودشون فرستادنش روی HTTPS. چرا این مهمه؟ چون عمر گواهیها داره کوتاه میشه. تا دسامبر دو هزار و بیست و شش، گواهیهای Let's Encrypt نود روزهن؛ و نهاد مرورگرها و صادرکنندهها رای داده که تا سال دو هزار و بیست و نه، سقفش بشه چهل و هفت روز. یعنی گواهی دستی، دیگه جواب نمیده؛ بذارین Host خودش انجامش بده.
و حالا ترفندی که اول ویدیو قولش رو دادم: عیبیابی دوسؤالی. هر وقت سایت باز نشد، قبل از هر کاری، دو تا سؤال. سؤال اول: اسم پیدا میشه؟ با nslookup و اسم سایت. اگه نوشت Non-existent domain، مشکل از اسمه: یا غلط تایپ شده، یا رکوردهاش درست نیست، یا تمدید نشده. سراغ کد نرین. سؤال دوم: کسی پشت در هست؟ با curl، و آدرس سایت؛ فقط سر نامهٔ جواب برمیگرده، با کد وضعیتش، همون مهری که قسمت HTTP دیدیم. ما همهٔ این جوابها رو واقعا دیدیم. Could not connect: پشت این در هیچکس نیست؛ سرور خاموشه، یا آدرس غلطه.
چهارصد و چهار، با DEPLOYMENT_NOT_FOUND: مغازه سر جاشه، ولی چیزی اونجا deploy نشده. چهارصد و یک: پشت رمزه. و دویست: همهچی درسته؛ پس مشکل توی خود اپه، و وقت کنسول مرورگره. از همه بهتر: لازم نیست حفظشون کنین. به ایجنت بگین: «این دو تا رو برای آدرس سایتم اجرا کن، و بگو کدوم مرحله خرابه». توی یه دقیقه میفهمین مشکل از اسمه، از سروره، یا از خود اپ. پس بیاین مرور کنیم. localhost یعنی کامپیوتر خود هر کسی؛ برای همین دوستتون اپ رو نمیبینه. deploy یعنی بردن رستوران توی خیابون؛ سرور مغازهست، و Host صاحبخونه.
پلن رایگان Vercel فقط برای کار شخصی و غیرتجاریه. Preview امتحانیه، Production اصلی، و نسخهٔ قبلی برای برگشت میمونه. کلیدها توی تنظیمات Host، نه توی پوشه؛ و localhost توی کد، یعنی اپ خالی. دامنه اجارهایه، DNS دفترچهٔ آدرسه، و TTL میگه هر جواب تا چه زمانی میمونه. HTTPS رو خود هاست براتون میگیره، و تمدید هم میکنه. و وقتی سایت باز نشد: اسم پیدا میشه؟ کسی پشت در هست؟ اگه این ویدیو به کارت اومد، لایک کن تا یادت نرفته. سؤالی داری؟ همین الان توی کامنتها بپرس.
یادت نره سابسکرایب کنی، و برای دوستات هم بفرست که اونا هم یاد بگیرن. توی قسمت بعدی مفاهیم پایه، میریم سراغ امنیت پایه: کلیدها، Environment Variables، و چیزهایی که هیچوقت نباید عمومی بشن. میبینمتون.